در این بحث ما قصد آنرا داریم که تا به این سوال پاسخ دهیم که :

بسم الله الرحمن الرحیم

بررسی مختصری پیرامون مساله :

تنـاســـخ

معنی عادی و بدیهی تناسخ " بازگشت ارواح بعد از مرگ به ابدان انسانهای دیگر " است.

          این مسئله در تاریخ مخالفین و طرفدارانی را برانگیخته و هر دسته باصطلاح ادله هایی را بر تایید یا رد آن آورده اند.

    علامه طباطبائي و مديريت بر معرفت

     ... شايد به تصور بعضي ها رسيده باشد كه آثار قلمي مرحوم علامه كمي يا بيشتر خشك و عبوس بنظر برسد. علت اصلي اين امر در اين است كه حضرت علامه بر معلومات خود تسلط داشتند، ضمن اينكه معلومات هم داشتند آنهم در حد خيلي بالا در امورات فرهنگي و فكري و معرفتي، زمام اختيار معلومات خود را هم در دست داشتند، در واقع بر ذهن خويش حكومت تقريبا كاملي داشتند. در هنگام گفتن و نوشتن در خصوص موضوعي خاص عنان زبان و قلم از يد ايشان خارج نميشد.

     غالب افراد وقتي در خصوص موضوعي وارد ميشوند چنان عنان سخن از كفشان رها ميشود كه مثلا از فلسفه به عرفان و از عرفان به فقه و از فقه به ادبيات و از ادبيات به تاريخ و... وارد ميشوند.

     جائي خوانده ام كه از جمله تفاوتهاي بوعلي و ملاصدرا هم در همين نكته بود كه بوعلي همانند علامه يا بالعكس، تسلط بر ذهن خويش و معلومات خويش داشتند و ملاصدرا كمتر! چون در آثار ملا صدرا كه وارد ميشويم مي بينيم كه يكدفعه در بعضي از جاها از برهان به نقل وارد ميشوند و شايد بدليل كم آوردن استدلال و برهان عقلي ( همه جا ) نباشد. اين نشانه عدم حاكميت بر معرفت خويش است در ضمن داشتن معرفت!

     بنظر من اينگونه عدم تسلط ميتواند دو گونه باشد، اختياري و غير اختياري. و مقام تبليغ و مبلغ براي جذابيت ايجاد كردن بايستي بطور اختياري اين تسلط را عامدا و عالما كنار گذارد و حسب ضرورت از هر دري سخني براي ايجاد جذابيت بيشتر مطلب سود جويد.

     از جمله ديگر خصوصيات آثار علامه ، سبك نقادي اوست. نقد كردن آثار ديگران و حتي بزرگان بر خلاف تصور عمومي احترام نهادن به آثار آنهاست. عدم نقد يا حكايت از پيروي و قبول مقلدانه كوركورانه ميكند ( گرچه باسم احترام بگذارند ) يا ناشي از غير قابل اعتناء دانستن آن. لذا حرمتي كه به صاحب اثر بايد كرد ، آن نقد سخن و آثارش ميباشد.

     يكي از دلائل تاريخي تصور معكوس در مورد نقد ميتواند اين باشد كه ؛ اولا انسانهاي غير منقد و ناآشنا به آداب نقد در اين ميدان وارد شده اند و بجاي درست كردن ابرو چشمان را كور كرده اند. ثانيا انسانهاي مغرض و مريض از اين سبك براي اعمال اغراض خويش سود جسته اند. ثالثا اينكه مرز بين نقد و تخريب و يا ضد آن مرز باريكي است و هر كس را ياراي طي طريق در اين ره نيست.

     اصل و اساس نقد بر ميگردد به " ماقال " نه " من قال " . يعني نبايد بجاي نقد سخن به نقد گوينده آن پرداخت. پس يكي از جاهائي كه ( و شايد در هر جا ) مرز بين ( خوب و بد ، زشت و زيبا و خوشبيني و بدبيني ) احترام و تخريب باريك است، در موضوع نقد ميباشد كه اگر ذره اي پا را آنطرفتر بگذاري، عكس آنچه منظور داشتي ، نتيجه ميدهد. كاش آثار قابل اتكائي هم در اين مملكت در شيوه و آداب نقد به طبع برسد و توجه و تاكيدات لازم هم در اينخصوص معمول گردد تا جامعه ما بتواند از اين نعمت پايه اي براي رشد و تكامل و تعالي به احسن وجه بهره ببرد.

     البته مرحوم علامه در غالب معرفتهاي زمان خود سرآمد بوده اند ولي مديريت بر معرفت چيز خاصي است كه هر ذوفنوني شايد نداشته باشد كه ندارند.

                                                                             محمود زارع

                                                                         29 صفر 1424 قمري

                                                                      http://bahoo.blogfa.com

                      چه چيزي را بعد از چه چيز مي خواهيم؟

     در دانشكده كه بودم ؛ درسي بنام « سازمان و مديريت » سه واحدي داشتيم كه يكي از مراجع درسي آن كتابي بهمين عنوان بود. مدرس ما در بخشي از اين درس – احتمالا برگرفته از همان كتاب – سلسله مراتب نيازهاي انسان را بر مبناي نظريه فردي بنام « مزلو » توضيح ميداد كه بصورت يك هرمي ترسيم شده بود و نيازهائي مانند : ايمني و تامين؛ خودشكوفائي ؛ احترام؛ اجتماعي؛ نيازهاي اساسي و فيزيولوژيكي  ..... را رد آن هرم به ترتيب خاصي الويت بندي كرده بود كه گويا نيازهاي فيزيولوژيكي مثل خوراك و پوشاك و مسكن و امثالهم الويت دارترين نيازهاي انساني در آن هرم ذكر شده است و قس عليهذا. بحث جالبي است ؛ بهرحال تحقيق و نظريه اي درخور توجه ميباشد. بويژه ؛ اصل موضوع  اين نظريه جداي از آنكه ما به صحت و درستي درجه بندي آنها كاري داشته باشيم؛ از اهميت بالائي برخوردار مي باشد .

     اما بنظر ميرسد كه آدمي در اولين برخورد فرد با هر چيزي ( منجمله در برخورد با خدا؛ با طبيعت؛ با دين و با ...) بدنبال تامين همين نيازهاي اساسي و اوليه خود مي باشد؛ درواقع تا آن نيازها مرتفع نشود؛ ديگر نيازها « شايد» شكوفا نشوند.

     مولوي ميفرمايد:

                             آدمي اول حريص نان بود............................... نيازهاي اوليه آدمي

                             زانكه قوت نان ستون جان بود..................................................

                             چون بنادر گشت مستغني ز نان....................... نيازهاي ثانويه آدمي

                             طالب نام است است و مدح شاعران...........................................

     اگر بدعاي عموم مردم توجه شود؛ غالبا از خدا نان ؛ پول ؛ اداي قرض و دين؛ سلامتي و امثالهم را طالبند. بعد از اين مرحله هست ؛ يعني بعد از تامين اين نيازاست ؛ كه به مرتبه باصطلاح لطيفتري ميرسد كه محب حق از بهر حق ميشود كه اين حب از اغراض و علتها ( بتعبير مولوي) جداست.

     دولتها بويژه دولت اسلامي وظيفه مستوفائي را در تامين نيازهاي اوليه شهروندان؛ داشته و بايستي براي رشد و شكوفائي و توسعه انسانها اين وظيفه را در راس امورات خويش قرار دهد.

     متاسفانه بر اثر بي تجربگي مسئولين و مديران ما در بعد از انقلاب ؛ از اين امر تا حدود زيادي غافل شده و هي در خطبه ها و سخنرانيها و... تلاش داشتند تا مردم را بسمت معرفتهاي لطيف سوق دهند اما نتيجه اي عكس گرفته اند.

     حالا اگر خداوند باري تعالي بخواهد ما در فرصتي و مجالي ديگر به مقايسه ديدگاه مولوي با ديگر نظريات خواهيم پرداخت.                                            پائيز 1383

                                                                           محمود زارع

                                                               مازندران . ساري . سوربن

                                                              WWW.BAHOO.BLOGFA.COM

                                                              Mahmood.zare@Gmail.com